De oude theorie van Maslow

In verband met mijn nieuwe stap vandaag op mijn werk (ja, ik start vanaf vandaag met mijn reïntegratie) zocht ik (niet lachen) naar een dummie over het leren schrijven van SEO teksten. Mag eigenlijk maar twee keer twee uur werken deze week, maar ik dacht, dat SEO heb ik nog niet zo onder de knie (hoefde niet als manager) dus laat ik daar eens rustig over lezen in mijn eigen tijd, is toch ook een beetje hobby. De praktijk behelst niet zoveel theorie, ben ik achter. Er worden vooral ouderwets goede journalistieke kwalificaties gevraagd aan de teksten (nou, kom maar door!), tot en met de vijf W’s (wie, wat, waar, waarom en waartoe).

Ik stuitte in mijn zoektocht op het boekje De Kleine SEO Dummie, eentje van de serie Dummies die ik gratis kan lezen dankzij mijn Kobo abonnement. Ik zag ook De Kleine Marketing Dummie. En De Kleine Leiderschap Dummie. En toen zag ik nog De Kleine Geluk Dummie. Die heb ik ook gedownload. Want zou de theorie in dat kleine boekje kloppen met wat ik nu als geluk beschouw, na het afgelopen jaar?

Vanmiddag zag ik namelijk een artikel over een vrouw die nét na ze moeder was geworden, hoorde dat ze borstkanker had. Tegen beter weten in (ik hoorde  verschillende vriendinnen door elkaar heen in mijn hoofd: “Word je daar nou gelukkig van?” “Waarom léés je dat soort artikelen dan ook!” “Hoezo wil je nog over borstkanker lezen?” “Is dat slim?”) klikte ik het artikel open. En het was een mooi verhaal. Over een vrouw die zegt hoeveel ze juist heeft geleerd en gekregen door de ziekte. En hoe mooi deze tijd, waarin ze de strijd van haar leven heeft geleverd, voor haar juist was, doordat ze zoveel mensen heeft leren kennen, zoveel liefde heeft gezien en zoveel heeft mogen voelen. Hoe ze het leven meer is gaan waarderen en elke dag opnieuw opstaat met geluk en blijdschap in haar hart dat ze haar dochtertje mag knuffelen.

Maar ook dat ze is gaan nadenken. Omdat je, als je dit hebt meegemaakt, je alles weer opnieuw afvraagt, je alles opnieuw wil afstemmen met jezelf: doe ik nog goed aan wat ik deed? Klopt het wat ik voel? Waar word ik gelukkig van? Van wie word ik gelukkig? Hoe krijg ik energie? En waar gaat het lopen?

Het lijken vragen van een verwend nest (of is dat de strenge beoordelaar in mij), want gelden deze overwegingen niet voor iedereen? Als het goed is wel. Iedereen moet doen waar-ie gelukkig van wordt. Iedereen heeft er recht op.

Maar de geïnterviewde vrouw zei ook iets wat mij als ex-kankerpatiënt raakte. Dat je met kanker te leven hebt, als je het hebt gehad. Dat je nooit meer zonder kanker bent, ook al ben je ervan genezen. Ik herken dat, vind het bijvoorbeeld lastig om te zeggen: ik ben beter. Want is dat wel zo? Als geen ander weet je immers dat je dat niet weet. Ik liep (misschien al jaren) rond met een tumor in mijn borst. Die is weg. Maar is het echt weg?

“Ja.” zegt mijn dokter resoluut. “En daarna heb je ook nog bestralingen gehad en slik je de komende tien jaar pillen om je hormonen, waarop deze tumor zo graag groeide, in bedwang te houden. Mooi, hè?”, voegt hij er dan nog olijk aan toe.

Zo resoluut als de dokter praat, kan ik nog niet denken, en zeker nog niet voelen. Ik wil het wel. Dus ga ik nog wel eens naar hem toe. In de hoop dat zijn denkwijze (en die van zijn collega’s) besmettelijk is. Al mijn bezoeken en belletjes zijn nu nog geoorloofd. De frequentie van de bezoeken en vragen om zekerheid zullen ooit heus wel afnemen, zeggen ze.

Maar voorlopig loop ik met kanker in mijn ziel, misschien kan ik het zo het beste omschrijven.

Lang geleden las ik voor mijn Franse boekenlijst het prachtige boek l’Écume des jours van Boris Vian. In het Nederlands uiteraard (wat niet de bedoeling was), maar anders was zijn existentialistische taalgebruik niet te doen. In je moerstaal waren de metaforen en synoniemen al niet te begrijpen voor iemand van vijftien jaar oud.

Van het boek herinner ik me niet veel meer, behalve dat de hoofdpersoon ziet hoe bij zijn vrouw, door de huid van haar borst heen, een mooie bloemknop groeit waaruit zich een prachtige, roze bloem ontpopt. Wat later ziet hij ook hoe de blaadjes van die bloem weer verschrompelen omdat ze uitgebloeid zijn. Zo omschreef Boris Vian dat de vrouw borstkanker had. Zij gaat dood, en het huis komt op de weduwnaar af. Letterlijk. De kamers worden kleiner, de deuren ook. Haar doodskist kan alleen nog maar door het raam naar buiten en knalt in de tuin op de grond, het hout breekt. Er wordt gelachen door de mannen van de begrafenisonderneming, de man weet niet waar hij het zoeken moet van verdriet en vertrekt uit zijn muizenhuis.

Die passage (in eigen bewoordingen) heeft me altijd bijgestaan. Alsof het een zaadje heeft gelegd voor mijn eigen borstkanker, denk ik nu heel even. En dat is natuurlijk niet zo. Kanker kun je niet bedenken.

De borstkanker heeft in ieder geval wel een zaadje gelegd voor wat anders, waar de vrouw in het artikel het ook over had. Wat heb ik er nu van geleerd? Waar word ik nou gelukkig van?

In de kleine Dummie voor Geluk las ik in het eerste hoofdstuk over de Maslow Piramide. (Ook een bekende theorie uit de middelbare schooltijd.) Hoe je verschillende niveaus hebt, beginnend bij de basis (fase I) met lucht, voedsel, slaap, water. Dan komt fase II, waar het gaat over veiligheid (van leefomgeving tot het beschikken over vangnetten). Het niveau van fase III heb je bereikt als je het gevoel hebt dat je ergens bij hoort. Dat anderen van je houden en je nodig hebben. De vierde fase gaat over zelfwaardering: houd je van jezelf? De laatste fase, V, gaat over zelfontplooiing, opdat je “de gelukkigste, uniekste en creatiefste persoon bent die je kunt zijn”.

Toen ik dit las (pagina twee van die dummie!), besefte ik dat ik voor de borstkanker nog niet eens bij fase III was. Ik had mezelf altijd voorgehouden dat wij in het westen al de top van die piramide hadden bereikt, omdat we alles hadden. Hoe arrogant. Ik had niet eens écht het gevoel dat ik bij iets van een groep hoorde, al had ik een familie en een jaarclub en een baan. En ook voelde ik me zelfs bij tijd en wijlen onveilig als ik aan mijn pensioen dacht waarin een enorm gat te vinden is. Ik was Fase II eigenlijk nog niet eens uit.

En kijk! Wat de borstkanker heeft opgeleverd!

Ik heb nu juist heel erg het gevoel dat ik qua geld en omgeving veilig zit, zeker in verhouding tot wat er fysiek met je kan gebeuren. Dat er vangnetten zijn (al of niet zelf geregeld bij je verzekeringsmaatschappij) waar je gebruik van kunt maken. Ook heb ik heel erg het gevoel dat ik ergens bij hoor: bij mijn gezin, bij mijn familie, bij mijn vrienden en vriendinnen, bij mijn lotgenoten, bij mijn werk, ja, zelfs bij mijn stadsgenoten. Ik voel dat anderen van me houden (en ik héél veel van hen!).

En dan kom je dus in fase IV. En heb je het gevoel (ik citeer uit de dummie) dat je wordt gerespecteerd en gewaardeerd? Houd je van jezelf en respecteer je jezelf?

Ja.

Dat doe ik.

Dat is me toch ook wat.

Dat is nieuw!

Dat is dus het cadeau bij de afgelopen ellende.

Dat je daarvoor ziek moest worden, het is een groot cliché, maar blijkbaar levert het je ook wat op. En ik hoop anderen daardoor ook. Om te beginnen mijn kinderen, het allerbelangrijkste in mijn leven. Maar ook alle ringen daaromheen van geliefden, familie en vrienden. En niet in de laatste plaats mijn collega’s die vandaag zo lief en warm waren, die mij het gevoel gaven om weer welkom te zijn na zo’n lange tijd. De reïntegratie is begonnen. Het is een nieuwe stap. En ik heb er heel veel zin in. Ook al wordt het nooit meer hetzelfde. Het wordt nieuw. En beter. Met opvliegers.

8 gedachten over “De oude theorie van Maslow”

    1. Een bezinningsmoment op deze vroege ochtend. Mijn beide benen staan weer op de grond. In fase 1 of 2…Dat dan wel. Ik lees het ook nog eens na. Want inderdaad, de nodige tegenslag helpt bij het beklimmen van de piramide. Als is het maar het beter doorgronden, dan volgt dat doorleven.

  1. Kanker in je ziel. De titel voor dat nieuwe boek (?) heb je vast. Treffender kan niet. Opnieuw veel liefs mooie, wijze vrouw!

  2. Dag Willemijn.
    Wat een prachtige tekeningen. Fantastisch! Ik ben zelf borstkanker patiënt (2 keer) en werk nu bij Inloophuis Haaglanden als coördinator.
    Jouw tekeningen zijn zo veelzeggend, dat ik mij afvraag of ik ze ook zou mogen gebruiken op de poster die we aan het maken zijn voor een bijeenkomst rond gezin en kanker, in september in Den-Haag.
    Anders even contact?

  3. Hi Willemijn, wat een bijzonder mooie blog. Ik las hem in stukjes bij Esther op instagram. Mag ik deze delen in mijn zakelijke Facebook omgeving? Het lijkt me zo fijn voor iedereen om te lezen; gezond of ziek. Dit is waar het om gaat in het leven toch?
    Ik hoor graag van je.
    Dank en lieve groet,
    Jacqueline Tak

    1. Hi Jacqueline,

      Wat goed dat je het vraagt, je mag de blog natuurlijk delen. Hopelijk hebben meer mensen er wat aan. Laat me graag reacties weten? Hartelijke groeten, Willemijn

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *